Wat speelt er op dit moment?

De Wet VBAR

Om meer duidelijkheid te geven over het verschil tussen werknemers en zelfstandigen kwam het kabinet in 2023 met de Wet VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden).

Deze wet bestond uit twee onderdelen:

1. duidelijkere regels voor het onderscheid tussen werknemer en zelfstandige;
2. een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst op basis van een uurtarief.

In maart 2026 besloot het kabinet het eerste onderdeel te schrappen. Volgens het kabinet zorgde dit voorstel voor te veel onrust en was er onvoldoende draagvlak. Daardoor gaat de Wet VBAR niet door in de vorm waarin deze oorspronkelijk was voorgesteld.

Rechtsvermoeden op basis van uurtarief gaat wel door

Het onderdeel over het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst blijft bestaan. Het kabinet wil dit versneld invoeren. Het voorstel is inmiddels aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer en gepubliceerd in de Staatscourant. De wet treedt op 31 december 2026 in werking.

Het doel van deze regeling is om zelfstandigen met een relatief laag uurtarief beter te bescheremen. Verdient een werkende minder dan € 38,- (peildatum 1 januari 2026), dan kan hij of zij stellen dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst. In dat geval moet de opdrachtgever aantonen dat er geen arbeidsovereenkomst bestaat.

Belangrijk om te weten:

• Het blijft mogelijk om een zelfstandige in te huren voor minder dan € 38,- per uur.
• Ook bij een hoger uurtarief kan sprake zijn van schijnzelfstandigheid.  
• Het uurtarief bepaalt dus niet automatisch of iemand werknemer of zelfstandige is.

De afspraken die partijen met elkaar maken en vooral de manier waarop in de praktijk wordt gewerkt, blijven bepalend.

Nieuwe Zelfstandigenwet in voorbereiding

Daarnaast wordt gewerkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet. Het doel van deze wet is om zelfstandigen en opdrachtgevers vooraf meer duidelijkheid te geven over wanneer iemand als zelfstandige kan werken en wanneer niet. Ook moet de wet duidelijk maken welke verantwoordelijkheden horen bij het ondernemerschap.

Hoe deze wet er precies uit gaat zien, is nog niet bekend. De inhoud, behandeling in het parlement en de invoeringsdatum moeten nog verder worden uitgewerkt.

Wet DBA blijft voorlopig het uitgangspunt

Totdat nieuwe wetgeving wordt ingevoerd, blijft de Wet DBA het belangrijkste kader.

Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid, Daarvoor gold een handhavingsmoratorium. In die periode handhaafde de Belastingdienst alleen bij opzettelijke en kwaadwillende situaties. Nu controleert de Belastingdienst weer actief of een arbeidsrelatie terecht als een opdracht aan een zelfstandige wordt aangemerkt.

Bij de beoordeling kijkt de Belastingdienst naar de huidige wetgeving en bestaande rechtspraak. Daarbij tellen alle omstandigheden van de samenwerking mee. Niet alleen wat er in het contract staat, maar vooral ook hoe de werkzaamheden in de praktijk worden uitgevoerd.

Komt de Belastingdienst tot de conclusie dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking? Dan kan dit leiden tot correcties en naheffingingen voor de loonheffingen.

Maar de risico’s beperken zich niet tot mogelijke naheffingen van de Belastingdienst. Ook de werkende zelf kan zich op het standpunt stellen dat er feitelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst. In dat geval kan hij of zij aanspraak maken op rechten die horen bij een dienstverband, zoals doorbetaling bij ziekte, vakantiegeld, vakantiedagen, ontslagbescherming en rechten uit de cao en pensioenregeling.

Ons advies

Wacht niet op nieuwe wetgeving, maar beoordeel de inzet van zzp’ers op basis van de regels die nu gelden. Zorg ervoor dat niet alleen de overeenkomst, maar juist de uitvoering van de werkzaamheden past bij het werken met zelfstandigen.

Meer informatie hierover vind je in onze eerder publicaties, waaronder de casussen, infografic en Q&A .